CBSNews.com ได้สัมภาษณ์ดอกเตอร์ลอว์เรนซ์ หรือ ลาร์รี ซี. แคตซ์ (Lawrence Larry C. Katz) ศาสตราจารย์ด้าน Neurobiology ของ Duke University Medical Center ในสหรัฐอเมริกา ดอกเตอร์แคตซ์เป็นนักวิจัยทางด้านสมองซึ่งมีผลงานโดดเด่น นอกจากผลงานมากมายทางด้านวิชาการแล้ว เขายังได้เขียนหนังสือชื่อ Keep Your Brain Alive ซึ่งจากผลงานเล่มนี้นี่เอง ที่ทำให้ทาง CBSNews.com สนใจไปคุยด้วย
กุญแจสำคัญในการทำให้สมองเฉียบคมของดอกเตอร์แคตซ์ อยู่ที่การลับสมองลองปัญญานั่นเอง แต่ทั้งนี้โปรดเข้าใจเสียแต่เบื้องต้นว่า คำแนะนำที่ดอกเตอร์แคตซ์จะแนะต่อไปนี้ไม่ใช่วิธีการที่จะทำให้เรา ๆ ท่าน ๆ กลายเป็นอัจฉริยะแต่อย่างใด เพียงแต่จะทำให้สมองมี พลานามัยที่สมบูรณ์แข็งแรงเท่านั้น
คำแนะนำของดอกเตอร์แคตซ์มี 6 ข้อ สรุปแต่พอสังเขปดังนี้
1. Reroute Your Life
ดอกเตอร์แคตซ์ชี้ว่าสิ่งที่จะต้องเน้นอย่างมากก็คือ การวางแผนการดำเนินชีวิตใหม่ ยกตัวอย่างเช่น เดินทางไปทำงานด้วยเส้นทางใหม่ ซึ่งการกระทำเช่นนี้จะช่วยกระตุ้นให้สมองพิจารณาสิ่งที่กำลังทำอยู่ และเชื่อมต่อวงจรใหม่ ดอกเตอร์แคตซ์บอกว่าการเพิ่มขอบเขตของตัวกระตุ้นจะเป็นการเพิ่มความกว้างแถบความถี่หรือ bandwidth ให้กับสมอง
2. Use a different sense to do a standard activity
ดอกเตอร์แคตซ์แนะว่า แทนที่เราจะมองหากุญแจตามปกติ เราก็ควรหากุญแจด้วยการสัมผัส คือใช้ประสาทสัมผัสแทนการใช้ตาดู หรืออย่างในตอนเช้า ควรเลือกเสื้อผ้าให้เข้ากันด้วยเนื้อผ้าแทนที่จะเป็นสี ซึ่งตรงนี้ดอกเตอร์แคตซ์บอกอย่างมีอารมณ์ขันว่า อย่าทำแบบนี้ในวันที่ต้องออกไปทำงานล่ะ...
นอกจากนั้น ก็เช่นจัดโต๊ะทำงานใหม่ให้แตกต่างไปจากเดิม กุญแจของคำแนะนำนี้อยู่ที่ ทำตัวให้พ้นจากความจำเจเดิมๆ ทั้งนี้เพราะสมองเองก็สามารถตกหลุมตกร่องได้ง่ายๆ ดอกเตอร์แคตซ์บอกว่า คนเรามักจะอาศัยรูปและเสียงมากกว่าใช้ความรู้สึกอื่น เขาบอกว่า เมื่อเราใช้ความรู้สึกอื่น นั่นเท่ากับเป็นการใช้สมองในวิถีทางใหม่
3. Shop at a farmers or ethnic market
ดอกเตอร์แคตซ์แนะว่า เราควรจะอาศัยความรู้สึกอื่นคือ รส กลิ่นและสัมผัสกับอาหารที่เราจะซื้อหา ซึ่งไม่ได้หมายความว่าจะทำให้เรามีโอกาสที่จะเลือกสินค้าใหม่สดเท่านั้น แต่เป็นการทำให้เราได้มีโอกาสใช้ประสาทส่วนอื่นนอกจากรูป โดยดอกเตอร์แคตซ์ชี้ว่าบรรดาของที่ขายตามซูเปอร์มาร์เกตส่วนใหญ่จะเน้นที่รูปเป็นหลัก พร้อมกับทิ้งท้ายว่าไม่ใช่เรื่องแปลกที่มะเขือเทศในซูเปอร์มาร์เกตจะมีสีแดงสด แต่ทว่าไร้รส!
4. Hang Out
นอกจากนั้น ดอกเตอร์แคตซ์ยังระบุว่า ตัวกระตุ้นสมองที่ดีที่สุดก็คือมนุษย์ด้วยกันเอง ไม่ว่าจะเป็นการมีกิจกรรมร่วมกับคนอื่น หรือปรับกิจกรรมเดิมที่เคยทำร่วมกับคนอื่นอยู่ อย่างเช่น การเปลี่ยนที่นั่งในโต๊ะอาหาร ดอกเตอร์แคตซ์มองว่า นอกจากเป็นการเปลี่ยนมุมมองโดยรวมของตัวเราแล้ว ยังเป็นการเปลี่ยนพลวัตทางสังคม(social dynamics) อีกด้วย
ดอกเตอร์แคตซ์แนะนำการเล่นบริดจ์ เพราะนอกจากจะเป็นเกมที่ต้องใช้สติปํญญา แล้วยังจะต้องมีกิจกรรมร่วมกับผู้อื่น และจากการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุที่มีเครือข่ายทางสังคแน่นหนาจะมีความรู้ ความจำ และความเข้าใจในเรื่องต่าง ๆ ดีกว่าผู้ที่ไม่มีสังคม
5. Get some fresh air
ดอกเตอร์แคตซ์เชื่อว่ามนุษย์เราผูกพันกับโลกธรรมชาติมากกว่าโลกที่มนุษย์สร้างขึ้น และโลกธรรมชาติมีสิ่งกระตุ้นสมองอยู่อย่างหลากหลาย เขาแนะนำให้ทำกิจกรรมกลาแจ้ง ไม่ว่าจะเป็นการเดินทางไกล ขี่จักรยาน หรือไปส่องนก
โดยส่วนตัว ดอกเตอร์แคตซ์ชอบตกปลาแบบที่เรียกกันว่า fly-fishing ซึ่งในระหว่างที่ตกปลาจะต้องทำหลายอย่างไปพร้อม ๆ กัน ทั้งตาดู หูฟัง คอยสังเกตอุณหภูมิ แมลง ลม กระแสน้ำ และอีกจิปาถะ
6. Wing it
ดอกเตอร์แนะให้ติดปีกท่องเที่ยวแบบไม่ต้องวางแผนล่วงหน้า เช่น เมื่อจะออกไปชนบท ก็ให้เลือกสถานที่ ที่จะไปด้วยการหลับตาแล้วเอานิ้วจิ้มลงบนแผนที่ และพยายามที่จะไปให้ถึงที่นั่นโดยที่ไม่ใช้แผนที่ เรียกว่า เดินทางแบบนักสำรวจกันเลยทีเดียวา ดอกเตอร์แคตซ์บอกว่าสมองต้องการสิ่งแปลกใหม่ ยิ่งมีสิ่งใหม่ป้อนเข้าไป สมองจะยิ่งทำงานมากขึ้น